Bist■.■■
Gr. Altın■.■■
Dolar■.■■
Euro■.■■

Vitamin eksiklikleri

  • 25.12.2017 09:20

Düzce Atatürk Devlet Hastanesi Dahiliye Uzmanı Dr. Gamze Kılıçaslan, vücutta en sık eksikliği görülen vitaminlerin D, B12 ve folik asit olduğunu belirtti. D vitamini eksikliğinin kemik ağrısı, kas ağrısı, kas güçsüzlüğü,  omurga üzerinde ağrı, dengesizlik, kemik kırıkları, vücutta uyuşmalar, karıncalanmalar ve  kasılmalar gibi etkiler gösterdiğini kaydeden Kılıçaslan, B12 eksikliğinin de halsizlik, yorgunluk, unutkanlık, baş dönmesi, özellikle ayaklarda yanmalar, uyuşmalar, depresyon gibi belirtilere neden olduğunu söledi. Kılıçaslan folik asit eksikliğinin gebelerde ciddi sorunlara yol açtığını, anne karnındaki bebekte sinir sistemi gelişim defektine ve ağır nörolojik bozukluklara sebep olabildiğini vurguladı.

Vitaminler hücrelerde bazı biyokimyasal tepkimelerde rol alan küçük moleküllerdir.  Çoğu vitamin vücutta sentez edilemez, bu yüzden dışarıdan alınması zorunludur. Vitaminlerin yeterli alınamaması sonucu vücutta bazı aksaklıklar ortaya çıkabilir. En sık eksikliği görülen vitaminler şunlardır:

D VİTAMİNİ:  D vitamini kemik gelişimi ve kan kalsiyum dengesinin sağlanmasında görev alır. Eksikliği yeteri kadar güneş ışığı almayan bireylerde, büyüme çağındaki çocuklarda görülebilir. Eksiklik durumunda kemikler yeteri kadar mineral depolayamaz, güçsüzleşir ve yumuşar. Osteomalazi denilen bu tablo, çocukta daha ağır seyreder ve kemik eğriliklerine neden olur.  Dünyada 1 milyar insanda bu vitaminin eksikliği olduğu tahmin ediliyor. D vitamininden yeteri kadar faydalanmak için her gün en az 15 dakika direk güneş ışığına maruz kalmak gerekir. Cam ve giysiler güneş ışığını engellediği için D vitamin sentezi olmaz.  Ayrıca güneş koruyucuların fazla miktarda kullanımı da D vitamin sentezini engeller.

D vitamini eksikliğinin bazı bulguları şöyledir: Kemik ağrısı, kas ağrısı, kas güçsüzlüğü,  omurga üzerinde ağrı, dengesizlik, kemik kırıkları, vücutta uyuşmalar, karıncalanmalar, kasılmalar. Ayrıca D vitamini eksikliğinin felç, hipertansiyon, diyabet ve kalp damar tıkanıklığına sebep olabileceğini gösteren bir çok çalışma vardır. Yine D vitamin eksikliği bazı kanserlerle ve enfeksiyon hastalıkları ile de ilişkili bulunmustur.

D vitamini ayrıca bazı besinlerde de bulunur. Bu besinler, balık, balık yağı, yumurta sarısı, tereyağı gibi besinlerdir. Fakat bu besinlerle alınan D vitamini ihtiyacın ancak %10 unu karsılar. Güneş ışığına yeteri kadar maruz kalan kişilerde ekstra D vitamini vermeye gerek yoktur, fakat gebelerde, emziklilerde ve çocuklarda vitamin takviyesi gerekebilir.

Kemik ağrısı, kas ağrısı, kas güçsüzlüğü,  omurga üzerinde ağrı, dengesizlik, kemik kırıkları, vücutta uyuşmalar, karıncalanmalar, kasılmalar gibi şikayetleriniz var ise D vitamin düzeyinize baktırmanızı öneririm.  Eksiklik var ise mutlaka takviye yapılmalıdır. D vitamin desteğinin günlük damla olarak verilmesi artık daha çok kabul görmekte, tek doz ampullerin kullanımı önerilmemektedir.

B12 VİTAMİNİ:  B 12 vitamini vücutta sinir gelişimi, kan hücre yapımında ve protein metabolizmasında görevlidir.  B 12 eksikliği temel olarak 2 nedenden olusur. Ya besinlerle yetersiz alım söz konusudur yada midede B 12 vitamini emilimini sağlayan maddeler doğuştan eksik olduğu için, vitamin yeteri kadar alınsa da vücuda kazandırılamaz.

B 12 eksikliği özellikle etten fakir beslenenlerde, büyüme çağındaki çocuklarda görülmekte, halsizlik, yorgunluk, unutkanlık, baş dönmesi, vücutta, özellikle ayaklarda yanmalar, uyuşmalar, kasılmalar, depresyon gibi belirtilere neden olmaktadır. Ayrıca ileri B12 eksikliği kansızlığa neden olabilir. Eksikliğin nedeni yetersiz alım ise öncelikle B12 zengin gıdalarla beslenmek gerekir. B12 nin en fazla olduğu besinler et,süt, peynir, yumurta ve balıktır.  B12 eksikliğinin nedeni midedeki faktör eksikliğine bağlı emilim bozukluğu ise haplar çok etkili olmamakta, bu hastaların ömür boyu düzenli aralıklarla B12 vitamin iğneleri yaptırmaları gerekmektedir.

FOLİK ASİT EKSİKLİĞİ:  Folik asit eksikliği genelde besinlerle alım azlığından kaynaklanır.  Özellikle gebelerde önemli problemlere yol açabilir.  Anne karnındaki bebekte sinir sistemi gelişim defektine  ve ağır nörolojik bozukluklara neden olabilir. Gebelik planlanmadan 3 ay önce folik asit kullanımı başlanmalıdır.

Eksiklik bulguları B12 eksikliğine benzer. Kansızlık, unutkanlık, halsizlik, baş dönmesi vücutta uyuşmalar ve yanmalar olabilir. Folik asitten zengin besinler karaciğer, kuru baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler ve tahıllardır. Eksiklik var ise folik asit içeren ilaçlar doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

MİNERAL EKSİKLİKLERİ:

DEMİR EKSİKLİĞİ: Demir vücutta pek çok hücresel tepkimede rol oynamaktadır. Ayrıca kan hücrelerinin direk yapısına katılır. Demir eksikliği üreme çağındaki kadınlarda ve büyüme çağındaki çocuklarda sık görülür. Kadınlarda adet kanaması ile yoğun kan kaybı olur, eğer bu demir kaybı besinlerle karşılanmazsa kişide kansızlık gelişir. Demirden zengin beslenerek kansızlığın önüne geçilebilir. Demirden zengin besinler et, yumurta sarısı, tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler gibi besinlerdir. Ayrıca besinlerdeki demir emilimini artırmak için C vitamini ile beraber almak büyük fayda sağlar. Çay, demir emilimini engeller, bu nedenle yemekten en az 2 saat sonra çay içilmelidir.

Demir eksikliğinde kişide aşırı halsizlik, yorgunluk, unutkanlık, saç dökülmesi, çarpıntı, depresyon, baş ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı, tırnaklarda kırılmalar, değişik maddeler yeme isteği (toprak, buz, kağıt gibi) olabilir.

Demir eksikliği erkeklerde sık görülmez. Eğer bir erkekte demir eksikliği var ise altta yatan bir hastalık mutlaka araştırılmalıdır. Bu hastalarda mide ve barsaklarda olabilecek herhangi bir tümöral oluşum kan kaybına neden olarak demir eksikliğine neden olabilir.

Demir eksikliğine bağlı kansızlığın tedavisi demir depoları doluncaya kadar yapılmalıdır. Çoğunlukla en az 6 aylık tedavi gerekir. Ağızdan kullanılan haplar ile yeteri kadar fayda görülmezse yada bu ilaçlar hasta tarafından tolere edilmezse damardan demir tedavisi verilebilir.

KALSİYUM:  Kalsiyum kemik ve diş yapısına katılır, kas ve sinir fonksiyonlarında görev alır. Kalsiyum eksikliğinin en önemli bulguları: yorgunluk, halsizlik, vücutta kramplar, kalp ritm bozukluğu, tansiyon dengesizliği, cilt bozuklukları, ağır kas kasılmaları, depresyon, psikoz  ve kemik erimesidir. Kalsiyum eksikliğinin en sık nedeni guatr ameliyatları sırasında kalsiyum dengesini ayarlayan paratiroid bezlerin hasarlanmasıdır. Bu hastalarda ömür boyu kalsiyum takviyesine ihtiyaç duyulur.

Çocukluk döneminde ve yetişkinlerde özellikle menopoz sonrasında yeterli kalsiyum alınması kemik erimesinin önlenmesi bakımından önemlidir. Menopoz döneminde günlük en az 3-4 porsiyon süt ve süt ürünü tüketilmelidir. (1 porsiyon 1 su bardağı süt veya yoğurta denk gelir) Gerekli olan hastalarda ise kalsiyum preparatları verilebilir.

Kalsiyumdan zengin besinler:  Süt ve süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler ve kuruyemişler.

Sevgili okurlar, vitaminler ve mineraller normal vücut fonksiyonlarının devamı için büyük önem taşır. Yukarda bahsettiğim bulgular sizde varsa mutlaka vitamin ve mineral düzeylerinize baktırınız ve doktorunuzun uygun gördüğü tedaviyi kullanınız. Sağlıklı günler dilerim…

Yorum Yap

Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Damla Gazetesi (www.duzcedamla.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.