• 11.10.2021 09:14

Dün Behice Boran?ın 34. ölüm yıldönümüydü. Behice Boran sıradan bir isim değil, Türkiye Cumhuriyeti?nin ?ilk?lerinden biriydi. İlk kadın akademisyenlerimizden olan Behice Hanım aynı zamanda ?ilk? kadın sosyologlarındandı. Boran Türkiye İşçi Partisi?nin son genel başkanıydı? Bu özelliğiyle ?ilk? kadın genel başkan. Boran?a yeniden dönmek üzere bir parantez açalım şimdi. MENDERES-DEMİREL VE ÖZAL ÇİZGİSİ Düzce 1950den bu yana merkez sağ partilerin en önde gelen kalelerinden biri oldu. Demokrat Parti?nin ardından Adalet Partisi?nin yıkılmaz kalelerinden biriydi Düzce. 12 Eylül askeri darbe dönemi sonrasında kurulan Anavatan Partisi?nin de Düzce?den eli boş dönmedi. Daha sonra siyasi yasağı kalkan Süleyman Demirel bu kez de DYP ile ile çıktı Düzceliler?in karşısına. Düzce Süleyman Bey?e de siyasi kredi açmaktan geri durmadı. AK PARTİ?YE GEÇEN İLK BELEDİYE BAŞKANI 19 yıldan bu yana Türkiye?yi tek başına yöneten AK Parti iktidarlarında da durum değişmedi. Dahası 1999 yılında Fazilet Partisinden Gölyaka Belediye Başkanı seçilen Nihat Çelik, 2002 yılında partisinden istifa edip AK Parti?ye geçti.  Çelik AK Parti?ye geçen ilk ilçe belediye başkanı olarak tarihe geçmişti.  Geçmişte Demokrat Parti, Adalet Partisi, Anavatan ve Doğru Yol Partisi?ne kale olan Düzce, günümüzde de AK Parti için de geçerliliğini sürdürüyor. Parantezi kapattım. TİP SON TOPLANTISINI DÜZCEDE YAPMIŞTI Dünden bu güne muhafazakâr sağ siyaset ile adeta özdeşleşen Düzcemizin geçmiş tarihinde sol siyasete dair de ilginç gelişmelere tanıklık ettiğini belirterek devam edelim. İşte size çarpıcı bir örnek. Türkiye İşçi Partisinin (TİP) son GYK (Genel Yönetim Kurulu) toplantısını Düzcede gerçekleştirdiğini  duymuş muydunuz? 12 Martın askeri muhtırasının demir yumruğunun etkisinin hissedildiği Türkiye siyasetinde TİP Genel Başkanı Behice Boran, partinin beyin takımı olan Genel Yönetim Kurulu?nu (GYK) Düzcede toplanır. Bu TİPin kapatılmadan önceki son toplantılarından biridir. DÜZCE SIKIYÖNETİM DIŞINDA KALINCA Türkiye İşçi Partisi?nin kurucularından ve Türkiye sosyalist hareketinin önde gelen aktörlerinden biri olan Profesör Sadun Aren, "Puslu Camın Perde Arkasından" adlı kitabında o günlere yer vermiştir. Sıkıyönetim yasağında yapılan ve yaptırımları daha ağırlaştıran bazı değişikliklerin iptali istemiyle TİP olarak Anayasa Mahkemesine başvuracaklardır. Ama bunun için partinin Merkez Yönetim Kurulunu toplamaları gerekmektedir. Oysa sıkıyönetim her türlü siyasi etkinliği yasaklamıştır.  Sıkıyönetim sınırları dışında kalan Düzceye giderler, toplantıyı orada yaparlar. PROF. İLHAN TEKELİNİNİN KALEMİNDEN?. O günlere tanıklık eden bir başka ünlü akademisyen daha vardır: Prof. Dr. İlhan Tekeli. Behice Boranın 100. doğum yıldönümü anısına Ege Üniversitesince 2010 yılında İzmirde düzenlenen toplantıda konuşan Prof. Tekelinin "Sosyal Bilimci ve Siyasetçi olarak Behice Boran" başlıklı bildirisinde şunları kaleme alır: "(...) Muhtıra ilan edildiği gün TİP?e dava açıldığı haberi ajanslarda yer almıştır. Sıkıyönetim ilan edilince, TİP GYK?sı Düzce?de toplanır. Boran tutuklanırsa partinin başkanlığının Şaban Yıldız?ca yütrütülmesi kararlaştırılır. 26 Mayıs 1971 ?de Boran tutuklanır (?) 11 Haziran 1971?de Anayasa Mahkemesine TİP hakkında açılan kapatma davası, 20 Temmuz 1971?de partinin Dördüncü Büyük Kongrede alınan kararlar gerekçe gösterilerek kapatılmasıyla sonuçlanacaktır. TESLİM OLMA KARARINI DÜZCE?DE ALIR Tekrar Behice Boran?a dönelim? Düzcedeki Kafkas kanaat önderlerinden bir dostum Behice Boranla ilgili olarak bana aktardığı bir bilgi oldukça dikkate değer. 12 Eylül askeri darbesinde her siyasetçi gibi zor günler yaşayan TİP Lideri Behice Boran için tutuklama kararı çıkarılmıştır. Boran 12 Mart?ta yaptığı gibi rotayı Düzce?ye çevirir. Teslim olma kararını Düzcede alacaktır. Boran bu kararı Düzceli yakın dostu olan Avukat Avni Jajiye danışarak alır. Merhum Avni Jaji bu olayı çevresine bizzat anlatmıştır. 10 EYLÜL 1987DE HAYATINI KAYBETTİ 12 Eylül 1980 darbesinin ardından kısa süre ev hapsinde tutulan Boran, daha sonra gittiği Belçikanın başkenti Brüksel?de (10 Eylül 1987( 77 yaşında hayatını kaybeder.  Cenazesi İstanbul?a getirilir. TBMMde yapılan törenin ardından 18 Ekim 1987de İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı?nda toprağa verildi. TBMM BAHÇESİNDE İLGİNÇ TESADÜF Boran için TBMMde düzenlenen tören öncesinde bir başka ünlü isim son yolculuğuna uğurlanacaktır. Türkiye Cumhuriyetinin 6. Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk de benzer şekilde kalp kriziyle vefat etmiş ve 17 Ekimde TBMMDe düzenlenen törenle Ankara Devlet Mezarlığında toprağa verilir. Aynı gün Mecliste Behice Boran için tören düzenlenecek ve daha sonra toprağa verilmek üzere İstanbula yolcu edilecektir. HELİKOPTERLERİN GÖLGESİNDE Behice Boran 18 Ekim 1987de Zincirlikuyu Mezarlığında toprağa verilir. Yoğun güvenlik önlemleri altında yapılan cenaze törende havada dolaşan helikopterler dikkat çeker. Ölümünün 34. Yıldönümünde Behice Boran?ı saygıyla anıyorum.